Jaarverslag 2016

2016 in Cijfers

9 Instroomontwikkeling

9.5 De gerechtshoven en bijzondere colleges

Het totaal aantal bij de gerechtshoven aangebrachte rechtszaken bleef in 2016 constant op circa 55.700. Dit kwam doordat de daling van hoger beroep-strafzaken nagenoeg compleet werd gemitigeerd door de toename bij civiel en belasting.

Het aantal handelszaken liep licht op met 1 procent tot 9.000. Het aantal hoger beroepen WWZ begint op gang te komen, en bedroeg in 2016 460 zaken. Het aantal familiezaken nam ook toe (7 procent) tot 5.400, voornamelijk bij zaken over Onder Toezicht Stelling (OTS), gezag en omgang, verhaal bijstand en curatele. Bij scheidingszaken was een afname zichtbaar.

De instroom van belastingrechtszaken in hoger beroep bereikte haar hoogste niveau sinds de invoering van belastingrechtspraak in twee feitelijke instanties in 2005. De instroom van 6.700 zaken bevatte onder andere een piek aan WOZ-zaken, ter grootte van 2.900 zaken. Aangezien de WOZ-instroom in totaliteit slechts 1.200 groter was dan in 2015, is duidelijk dat zonder de piekinstroom sprake zou zijn geweest van afname in het aantal hoger beroepen WOZ.

Groei was verder zichtbaar bij hoger beroepen op het gebied van loon- en omzet­belasting. Afname in zaakinstroom is er vooral bij kansspelbelasting, inkomsten­belasting, belasting op personenauto’s en motorrijwielen (BPM) en belasting op zware motorvoertuigen.

De stroom zaken in hoger beroep die met de verwerking van strafzaken te maken had, is met 6 procent (ongeveer 2.000 zaken) afgenomen. In 2016 ging het in totaal om 34.600 strafgerelateerde zaken bij de gerechtshoven. Daarbinnen namen de vorderingen raadkamer (in verband met gevangenhouding, voorlopige hechtenis) met 3 procent af. Het aantal ter zitting gebrachte hoger beroep strafzaken nam met 8 procent nog sterker af en bedroeg 20.000 zaken. De afname is in lijn met de ontwikkeling in eerste aanleg bij de rechtbanken.

De Centrale Raad van Beroep (CRvB) oordeelt in hoger beroep over geschillen op het terrein van de sociale verzekeringen, de sociale voorzieningen en ambtenaren­zaken. Daarnaast is de CRvB rechter in eerste en enige aanleg in geschillen over de uitvoering van wetten voor oorlogs­ en vervolgingsgetroffenen, enkele bijzondere pensioenen en voor beroepen van rechterlijke ambtenaren. De instroom aan rechts­zaken nam af in 2016 met 5 procent tot circa 8.200. De afname was vooral als gevolg van ambtenarenzaken, welke met 500 afnamen. Dit volgt op de terugval in ambtenarenzaken na de instroompiek in eerste aanleg in 2014. Aangezien in 2016 sprake was van een piek in militaire ambtenarenzaken in eerste aanleg, mag aangenomen worden dat CRvB binnenkort de hogere beroepen van defensiepersoneel kan verwachten. Het aantal zaken over Algemene Nabestaandenwet en WMO namen af. De instroom van zaken aangaande de Participatiewet/Wet Werk en Bijstand, Ziektekostenwet en de Algemene Ouderdomswet nam toe.

Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) oordeelt over geschillen op het terrein van het sociaal-economisch bestuursrecht. Dat betekent dat er vaak kwesties van Europees recht spelen. Daarnaast is het College hoger-beroepsinstantie voor uitspraken op het gebied van een aantal specifieke wetten, zoals de Mededingingswet en de Telecommunicatiewet. In 2016 was de instroom van ruim 1.300 rechtszaken bij het CBb liefst 33 procent hoger dan in 2015. De groei werd onder andere veroorzaakt door landbouw-gerelateerde wetgeving (+300 zaken) en Mededinging (+100 zaken). Afname was er juist bij de Wet verantwoorde groei melkveehouderij (-100 zaken).