Jaarverslag 2016

2016 in Cijfers

16 Personeel

16.1 De rechter anno 2016: maatschappelijk betrokken én onafhankelijk

Rechtspraak van de maatschappij, voor de maatschappij

De samenleving kan niet functioneren zonder rechtspraak. Samen leven leidt onvermijdelijk tot conflicten: conflicten tussen burgers onderling, conflicten tussen burgers en overheid. Daarom is een rechter nodig, die zulke conflicten beslecht en bepaalt wat mag en niet mag. Om tot een goed oordeel te komen, vindt de Rechtspraak het belangrijk dat de rechter met beide benen in de samenleving staat. De rechter moet immers weten waar hij of zij het over heeft.

Onderstaande tabellen vertellen iets over het personeelsbestand van de Rechtspraak voor wat betreft leeftijdsopbouw, man-vrouwverhouding en het maatschappelijke verantwoorde werkgeverschap van de Rechtspraak. De Rechtspraak registreert de culturele achtergrond van medewerkers niet, waardoor er geen gegevens zijn ten aanzien van de culturele diversiteit van medewerkers.

Figuur 8 toont dat er in 2016 meer vrouwen dan mannen rechter of raadsheer zijn (58 procent vrouw ten opzichte van 42 procent man). Vanaf 55 jaar zijn mannen echter in de meerderheid.

Uit figuur 9 blijkt dat gerechtsambtenaren over het algemeen jonger zijn dan rechterlijk ambtenaren. In alle leeftijdscategorieën zijn vrouwen in de meerderheid

Tabel 28. Medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt (gerechten en landelijke diensten totaal) 2016

aantal personen dat in 2016 op enig moment werkzaam was vanuit de doelgroep: 2016
Wet sociale werkvoorziening (Wsw)22
Wet arbeidsongeschiktheid jongeren (Wajong)19
Wet inkomen en arbeid (WIA)39
- waarvan ‘zij-instroom’-
totaal 80

De Rechtspraak hecht waarde aan maatschappelijk verantwoord werkgeverschap en probeert waar mogelijk mensen aan te stellen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het is aan gerechten en landelijke diensten zelf hier invulling aan te geven. In 2016 waren 80 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werkzaam bij de Rechtspraak.

Externe oriëntatie

Rechtspreken doe je niet in een vacuüm. Omdat de Rechtspraak het belangrijk vindt dat rechters met beide benen in de maatschappij staan, wil de Rechtspraak dat kandidaten voor het rechterschap ten minste twee jaar relevante juridische ervaring hebben opgedaan buiten de rechterlijke organisatie, voordat zij benoemd kunnen worden tot rechter. In onderstaande tabel wordt aangegeven hoeveel externe ervaring de rechters in opleiding hebben die in 2016 zijn geselecteerd.

Tabel 29. Selectie van rechters in opleiding 2016

 Aantal vacatures Waarvan vervuld
Rechters in opleiding (kandidaten met beperkte ervaring: 2-5 jaar)2416
Rechters in opleiding (kandidaten met ruime ervaring: meer dan 5 jaar)2214
totaal 46 30

Onafhankelijkheid en onpartijdigheid

Maatschappelijke betrokkenheid is belangrijk, maar uiteraard mogen de neven­activiteiten van de rechter zijn of haar onafhankelijkheid en onpartijdigheid niet in de weg staan. De geloofwaardigheid van de rechter is de hoeksteen van zijn of haar legitimiteit. Daarom is bepaald dat een aantal (neven)functies onverenigbaar zijn met het rechterschap. Het betreft:

  • het zijn van officier van justitie;
  • het zijn van advocaat, notaris of het beroepsmatig verlenen van rechtskundige bijstand (met uitzondering van een advocaat die rechter-plaatsvervanger is buiten het arrondissement waar hij kantoor houdt);
  • en iedere andere betrekking waarvan de uitoefening ongewenst is met het oog op een goede vervulling van het rechterlijk ambt of op de handhaving van hun onpartijdigheid en onafhankelijkheid of van het vertrouwen daarvan.

Integriteit

Naast onafhankelijkheid en onpartijdigheid is integriteit de derde kernwaarde van de Rechtspraak. De Rechtspraak gaat daar dan ook zorgvuldig mee om. Zo zijn bij gerechten integriteitscommissies ingericht en waar deze nog niet waren, zijn vertrouwenspersonen aangesteld en opgeleid. Om het gesprek over integriteit verder te stimuleren, zijn bij de gerechten debatbijeenkomsten georganiseerd over actuele integriteitskwesties. Ook kunnen medewerkers digitaal met elkaar in discussie over integriteit.

De Rechtspraak staat voor integriteit, als een van de belangrijkste pijlers van kwaliteit van de rechterlijke macht. Ondanks bovenstaande maatregelen om integriteit te versterken, is het in enkele uitzonderlijke gevallen ook noodzakelijk om disciplinaire maatregelen te nemen. In 2015 en 2016 betrof het de volgende gevallen:

Tabel 30. Disciplinaire maatregelen in 2015-2016

 2015 2016
Disciplinaire maatregel rechters en raadsheren, waarvan: 1 1
Schriftelijke waarschuwing11
Disciplinaire maatregel gerechtsambtenaren, waarvan: 14 24
Voorwaardelijke schriftelijke berisping41
Onvoorwaardelijke schriftelijke berisping517
Overplaatsing1-
Schorsing met inhouding van bezoldiging1-
Voorwaardelijk strafontslag13
Strafontslag23

In zowel 2015 en 2016 is één disciplinaire maatregel genomen ten aanzien van een rechterlijk ambtenaar. In beide gevallen betrof het een schriftelijke waarschuwing wegens verwaarlozing van de waardigheid van het ambt, de ambtsbezigheden of de ambtsplichten. Gerechtsambtenaren ontvingen respectievelijk 14 (2015) en 24 (2016) keer een disciplinaire maatregel.