Jaarverslag 2016

2016 in Cijfers

15 Wraking en klachten

15.2 Klachten

Bij de gerechten kunnen klachten worden ingediend over een gedraging van een medewerker van het gerecht of over de bedrijfsvoering van het gerecht. Over de inhoud of totstandkoming van een rechterlijke beslissing, inclusief procedurele beslissingen, kan niet worden geklaagd. Daar kan alleen een hogere rechter over oordelen. De klachtenprocedure is niet bedoeld als verkapt rechtsmiddel.

Tabel 23. Ingediende klachten naar onderwerp 2016

Onderwerp aantal %
Bejegening2149%
Rechterlijke beslissingen70329%
Tijdsduur procedures34814%
Administratieve fouten48120%
Overige67928%
Totaal 2.425 100%

In 2016 zijn 2.425 klachten ingediend bij de gerechten. In 2015 en 2014 werden 2.079 respectievelijk 2.070 klachten ingediend. Het aantal klachten is in 2016 daarmee flink toegenomen. Voor een beperkt deel zou deze toename verklaard kunnen worden door een betere klachtenregistratie door een aantal gerechten.

Er is relatief veel geklaagd over het niet tijdig doen van uitspraak, en met name ook over het onjuist of niet tijdig informeren hierover. Ook kan het lang duren voordat de rechter beslist op verzoeken tot wijziging of opheffing bewindvoering. Er is geklaagd over brieven die laat of in het geheel niet worden beantwoord. Daarnaast waren er klachten over de zittingsplanning, of over post die niet is aangekomen.

Andere klachten zien op het onjuist anonimiseren van uitspraken of een concept uitspraak die zich in het ter inzage liggende dossier bevond, de inhoud of het niet-verstrekken van een proces verbaal en het onzorgvuldig omgaan met vertrouwelijke informatie en slechte bereikbaarheid van de (griffies van de) gerechten.

Er is ook geklaagd over de bejegening door rechters en medewerkers van de gerechten. Daardoor voelen mensen zich niet serieus genomen. De klachten over rechters gaan over: onvoldoende spreektijd krijgen, partijdige indruk maken, vooringenomen standpunt hebben en onvoldoende dossierkennis. Bij bejegeningsklachten over rechters wordt in veel gevallen advies gevraagd aan de klachtadviescommissie (KLAC), waarover vrijwel alle gerechten inmiddels beschikken.

Incidenteel kwamen klachten voor over de bodedienst of centrale balie. Dit kan bijvoorbeeld gaan over verwijzing naar een verkeerde zittingszaal of onjuiste informatieverstrekking.

Bijna een derde van het aantal klachten betreft de inhoud van een uitspraak danwel procedurele beslissingen door rechter. Krap een tiende van de klachten betreft de bejegening door rechters en medewerkers van de gerechten. De tijdsduur en de administratieve fouten betreffen ieder afzonderlijk 14 en 20 procent van de klachten.

Daarbij valt op dat het aantal klachten over bejegening zowel procentueel als in absolute aantal is afgenomen, klachten over tijdsduur van procedures licht gedaald zijn, maar de klachten over administratieve fouten zijn toegenomen van 355 naar 481.

 

Tabel 24. Afgehandelde klachten naar soort afdoening 2016

Soort afdoening aantal % van niet-inhoudelijk behandelde klachten % van totaal
Niet inhoudelijk behandeld totaal 1.242 100% 52%
Niet bevoegd (ex art. 2 klachtenregeling)32326%14%
Niet-ontvankelijk (ex art. 2 klachtenregeling)*46838%20%
Niet -ontvankelijk overig15512%6%
Buiten behandeling gelaten (ex art. 7 klachtenregeling)1018%4%
Schikking of intrekking (informele afdoening)19516%8%
    
Inhoudelijk behandeld totaal 1.156 100% 48%
Ongegrond49643%21%
Gegrond53146%22%
Geen oordeel12911%5%
Totaal 2.398  100%
* Klachten tegen rechterlijke beslissingen zijn formeel niet-ontvankelijk. Vrijwel alle gerechten onderzoeken deze klachten in de praktijk wel en leggen ze voor aan de betrokken rechter.

Ruim de helft van het aantal klachten is geregistreerd als ‘niet in behandeling genomen’ (zie tabel 24). Dat betekent overigens niet dat het gerecht niets met deze klachten doet. Klachten voor andere instanties, zoals OM, CJIB of andere gerechten, worden doorgaans na overleg met de bevoegde instantie doorgezonden. Klachten tegen bewindvoerders worden doorgeleid naar de toezichthoudend kantonrechter die hierin bevoegd is. Maar het betreft ook klachten over rechterlijke uitspraken, die in de praktijk wel door de gerechten ter informatie aan de rechter worden voor­gelegd. Verder betreft het klachten die na ontvangst zijn opgelost door bemiddeling van de klachtenfunctionaris. Wanneer de klager hiermee tevreden is, wordt de klacht niet meer aan het gerechtsbestuur voorgelegd. Het aantal klachten dat op deze manier ‘informeel’ is opgelost laat een stijging zien van 12 naar 16 procent van de niet inhoudelijk behandelde klachten.

Van de wel inhoudelijk behandelde klachten zijn de percentages gegrond en ongegrond bijna gelijk: 46 en 43 procent van het totaal aantal klachten.

Zowel gegrond als ongegrond verklaarde klachten hebben bij de gerechten geleid tot het nemen van verbetermaatregelen. De oorzaken van klachten kunnen incidenteel zijn, als gevolg van een individuele menselijke fout. In die gevallen wordt dit met de betreffende medewerker besproken. Klachten met een meer structureel karakter worden vaak binnen de teams besproken, om herhaling te voorkomen. Incidentele klachten kunnen daarnaast ook wijzen op een structureel onderliggend probleem, zoals te hoge werkdruk door bijvoorbeeld onderbezetting. Dit kan ten koste gaan van de zorgvuldigheid.

Door de gerechten genoemde verbetermaatregelen zijn onder meer: een realistische uitspraaktermijn bepalen om in een later stadium uitstel te voorkomen, het aanpassen van de werkprocessen, teksten van standaardbrieven of tekstblokken verduidelijken en (zoals hierboven vermeld) aandacht vestigen op een correcte uitvoering van de geldende werkprocessen.

 

Tabel 25. Aantal (afgehandelde) klachten en afdoening in 2007-2016

Jaar Totaal aantal klachten Niet in behandeling genomen  Gegrond  Ongegrond  Geen oordeel  
200796247750%18219%27228%313%
20081.05650848%20019%30729%414%
20091.12255850%19718%31228%494%
20101.17762753%20818%29725%454%
20111.38466048%26419%40029%604%
20121.37470451%26619%32424%806%
20131.77292852%37521%40823%614%
20141.9691.10656%41221%37019%814%
20152.0661.02249%46023%47924%1055%
20162.3981.24252%53122%49621%1295%
Vanwege afronding kan het voorkomen dat percentages niet optellen tot 100%.