Jaarverslag 2017

Rechtspraak in 2017

3 Toekomstgerichte rechtspraak

3.4 Professionele standaarden

In professionele standaarden leggen rechters expliciet vast voor welke kwaliteitseisen zij staan en wat de samenleving van hen mag verwachten. Door de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van hun rechterlijk handelen gezamenlijk in te vullen, geven rechters inhoud aan hun collectieve vakmanschap. De afgelopen jaren zijn voor alle rechtsgebieden professionele standaarden ontwikkeld en is gestart met de invoering. In 2017 werden de volgende resultaten behaald:

  • Diverse bestaande standaarden zijn in 2017 doorontwikkeld, te weten die voor de bestuursrechter en voor de teams familie- en jeugdrecht van de rechtbanken.
  • Nieuw is de professionele standaard ‘Zaaksbehandeling’ van de teams familie- en jeugdrecht van de gerechtshoven, die in 2017 werd ontwikkeld.
  • In 2017 zijn verschillende standaarden gepubliceerd op rechtspraak.nl, namelijk de standaarden van de bestuursrechter bij de rechtbanken; de standaarden van de teams belastingen van de gerechtshoven; de standaard ‘Kindgesprek’ van de familie- en jeugdraadsheren en de standaarden van de rechters en raadsheren in de strafrechtspraak.
  • De werklastnormen in de professionele standaarden strafrecht zijn bijna volledig ingevoerd. Veel aandacht ging uit naar een verantwoord zittingsrooster en de motivering van de voorlopige hechtenis. Volledige invoering staat onder druk door onderbezetting. De formatieve en feitelijke bezetting is (nog) niet in balans.
  • De invoering van de civiele professionele standaarden loopt. De focus ligt op de planning van zittingen en de juridische ondersteuning bij de zittingen.
  • Bij familie- en jeugdrecht bij de rechtbanken is het beginsel ‘1 gezin, 1 rechter’ verder uitgewerkt en nu richt de aandacht zich op de praktische uitvoering.
  • Bij de hoven is in 2017 de standaard ’Kindgesprek’ verder ingevoerd. In die standaard zijn vuistregels gegeven voor de aanpak van het kindgesprek. De nadruk ligt op het bieden van ruimte aan het kind, zodat het zijn stem kan laten horen. In navolging hiervan is ook veel aandacht besteed aan de positie en (recht op) participatie van minderjarigen in familie- en jeugdzaken. De werkwijzen en gedachten over dit onderwerp binnen alle gerechten zijn geïnventariseerd en hierover zijn landelijke aanbevelingen gedaan.
  • Bij de bestuursrechters bij de rechtbanken is de nadruk gelegd op regievoering en op het toepassen van de mondelinge uitspraak.
  • Binnen het rechterlijk toezicht lag de nadruk op toezicht op maat door goede toezichthouders.


Zoals in het jaarplan 2017 is aangegeven, vergt de invoering van professionele standaarden een inspanning van rechters en juridisch medewerkers en aanpassingen in de werk­processen. Daarnaast heeft de Rechtspraak in 2017 geïnvesteerd in de werving van juridische professionals, maar de gewenste bezetting is nog niet gehaald. De invoering is gefaseerd zodat de organisatie kan toegroeien naar een situatie waarin alle rechters kunnen werken volgens de professionele standaarden.